Rahim Ağzı Kanseri Nedir?

Rahim ağzı kanseri olarak bilinen serviks kanseri rahmin boyun kısmındaki hücrelerde görülür ve dünyada en sık görülen jinekolojik kanserlerin başında gelir. Kanser çeşitleri arasında en sık görülen 14. kanser türü olup kadınlarda kanser türleri arasında ise 4. sıradadır. Ülkemizde dokuzuncu sıradadır. Dünyada yıllık olarak 500 bin vaka tanı almaktadır ve 260 bin vaka rahim ağzı kanserinden yaşamını kaybetmektedir.

Rahim Ağzı Kanseri Belirtileri Nelerdir?

  • Menstrüasyon (adet) dönemleri arasında düzensiz kan lekesi veya hafif kanama
  • Menopoz sonrası lekelenme veya kanama
  • Cinsel ilişki sonrası kanama
  • Cinsel ilişki sırasında ağrı
  • Sırt, bacak veya kadın cinsel organlarının olduğu bölgede ağrı
  • Yorgunluk, kilo kaybı, iştahsızlık
  • Artan vajinal akıntı, bazen pis kokulu
  • Tek ya da iki bacakta şişkinlik
  • İdrar yaparken ağrı

Rahim Ağzı Kanserine Ne Sebep Olur?

Hemen hemen tüm rahim ağzı kanseri vakalarına HPV neden olur. HPV her türlü cinsel ilişkiyle geçebilen çok yaygın bir virüstür. Birçoğu zararsız olan 100’den fazla HPV türü vardır. Ancak en az 15 HPV türü rahim ağzı kanseri için yüksek riskli kabul edilir. HPV 16 ve 18 olmak üzere 2 türü, çoğu rahim ağzı kanseri vakasından sorumludur.

Rahim Ağzı Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

  • Sigara içmek; sigara içen kadınların rahim ağzı kanserine yakalanma olasılığı sigara içmeyenlere göre 2 kat daha fazladır. Bunun nedeni tütünde bulunan kimyasalların rahim ağzı hücrelerindeki zararlı etkileri olabilir.
  • Zayıflamış bir bağışıklık sistemine sahip olmak
  • Oral kontraseptif hapları 5 yıldan fazla kullanmak (bu risk tam olarak anlaşılamamıştır)
  • 5’den fazla doğum yapmış olmak veya erken yaşta doğum yapmış olmak (17 yaş altında)
  • Annenizin size hamileliği sırasında hormonal ilaç olan dietilstilbestrol (DES) alması

Rahim Ağzı Kanserinden Korunmak İçin Hangi Önlemler Alınabilir?

Servikal Tarama: Korunmanın en iyi yolu toplum sağlığı merkezlerinde veya hastanelerde 30-65 yaş arasındaki tüm kadınlar için uygulanan rahim ağzı kanser taramasını yaptırmaktır. Tarama sırasında rahim ağzından sürüntü alınır. Alınan bu sürüntü insan papilloma virüsü (HPV) açısından mikrobiyolojik ve patolojik olarak değerlendirilir. HPV aşıları yapılmış olsa bile rahim ağzı tarama testlerine katılmak önemlidir. Çünkü aşı rahim ağzı kanserine karşı korumayı garanti etmez. Anormal servikal hücresel değişiklikler için tedavi aldığınız durumda, tedaviden sonra birkaç yıl daha sık taramaya davet edilebilirsiniz. Tarama yaptırmış olsanız bile olağan dışı vajinal kanama, ağrı ve geçmeyen akıntı durumlarında doktorunuza başvurmanız önemlidir.

Rahim Ağzı Kanseri Aşısı: Rahim ağzı kanserlerinin çoğundan sorumlu olan 2 tür (HPV 16 ve 18) dahil olmak üzere 4 tür HPV’ye karşı koruma sağlayan aşı ülkemizde mevcuttur. Dörtlü aşı genital siğillerin önlenmesine de yardımcı olur. Kızlara çocukluk çağında aşılama yapılabilir. HPV aşısı rahim ağzı kanserinden 7 yıl süresince %92 oranında korumakla beraber tam koruma sağlamaz.

Sigara İçmekten Kaçının: Sigara içmeyerek rahim ağzı kanserine yakalanma ihtimalinizi azaltabilirsiniz. Sigara içenler kansere neden olan HPV enfeksiyonuna daha yatkın hale gelir.

Cinsel Hayatın Önemliliği: Tek eşlilik önemlidir. HPV en sık korunmasız cinsel ilişki yoluyla bulaşır. Bu nedenle prezervatif kullanımı enfeksiyona yakalanma riskini azaltır. Bununla birlikte virüs sadece cinsel birliktelik yoluyla geçmez, her türlü genital temas sırasında geçebilir.

Rahim Ağzı Kanseri İçin Hangi Testler Mevcuttur?

HPV Testi: HPV DNA’nın serviks kanseri ile ilişkisi artık kanıtlanmış olup, serviks kanserli hastaların %99.9’un da HPV DNA varlığı gösterilmiştir. HPV testinin negatif olması durumunda; takip eden beş yıl içerisinde servikal kanser olma ihtimali çok düşüktür. Servikal kanser taramalarında kullanılacak HPV testleri; uluslararası geçerliliği olan ve toplum tabanlı sağlık taramalarında kullanılabilirliliğini gösteren FDA onayı bulunmalı, IVD’si olmalı (In Vitro Diagnostics)  veya testin özgüllüğü CIN2/3 için düşük riskli HPV genotipleri ile minimal çapraz reaksiyon ile ilgili tarama populasyonları için Meijer et al (IJC 2009) tarafından yayınlanan Avrupa Yönergelerindeki gereklilikleri karşılamalıdır ve bu durum en az 2.500 örneklemle yapılmış bir genel toplum primer kanser tarama çalışmasında gösterilmiş olmalıdır.

Pap-Smear Testi: Pap-smear testi dökülen servikal hücrelerin toplanıp incelenmesi esasına dayanan sitolojik bir tarama testidir. Bu sitolojik tarama testi ile henüz semptomatik hale gelmemiş olan preinvazif ve erken invazif servikal lezyonlar saptanır. Pap-smear testleri konvansiyonel ya da sıvı bazlı olarak yapılabilir.HPV veya Pap-smear testi her beş yılda bir tekrarlanır. Toplum tabanlı kanser taraması yapılan bireyler vatandaşlık kimlik numaraları ile kaydedilerek mükerrer testlerden kaçınılır.

Rahim Ağzı Kanseri Aşısı Var Mıdır?

Rahim ağzı kanser aşısı dörtlü ve dokuzlu olarak 2 çeşit vardır. HPV’nin en çok kanser yapan tiplerine karşı geliştirilen ve koruyuculuğu yüksek olan aşılar mevcuttur. Dünya Sağlık Örgütü, rahim ağzı kanserine karşı 9-14 yaşlarındaki kız çocuklara aşı yapılmasını önermektedir. Aşı 50 yaşına kadar yapılması önerilmektedir. Ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış iki HPV aşısı bulunmaktadır. Bunlardan ilki HPV’nin dört tipine (6,11,16,18) etkili olan (Kuadrivalan) Gardasil®ikincisi ise, iki HPV tipine (16,18) etkili olan (Bivalan) Cervarix®’dir.

HPV Virüsü Nedir? Nasıl Bulaşır?

İnsan papilloma virüsü (HPV) ise erkek ve kadında anogenital bölgede hastalığa cinsel yolla bulaşarak neden olan Papovaviridae ailesinden bir virüstür ve bir DNA virüsü olup 190’nın üzerinde değişik genotipi tespit edilmiş ve bunların yaklaşık 150 tanesi insandan izole edilmiştir.

  • En önemli ve büyük oranlı bulaş nedeni cinsel temastır.
  • Cinsel temas dışında havlu, bornoz, iç çamaşırı gibi malzemelerin ortak kullanımı,
  • Ortak kullanım alanlarında bulunmak ve
  • Hijyensiz teması da sayabiliriz. (Hijyensiz temastan kastımız örneğin tuvaletten sonra ellerini yıkamayan bir kişiyle tokalaşmak.)

Rahim Ağzı Kanseri İyileşir Mi?

Kanser en erken aşamada yani sadece rahim ağzı içerisindeyken tespit edilebilirse sağ kalma oranı %92 ile 100 arasındadır. 1. evrede 5 yıllık sağ kalma oranı ise %80 ile 90 arasındadır. Hastalık daha ileri evrede veya metastaz yapmış şekilde teşhis edilirse tedavi güçleşir ve sağ kalma oranı da buna bağlı olarak düşebilmektedir.

Rahim Ağzı Kanseri Nasıl Teşhis Edilir?

Tarama ve erken teşhis ile tedavisi yüzde yüz mümkün olan rahim ağzı kanseri, günümüzde kanserden ölüm nedenleri arasında çok geride yer almaktadır. Rahim ağzı kanser taramasını düzenli yaptıran bir kadının rahim ağzı kanserinden ölmeyeceğini söylemek mümkündür. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) rahim ağzı kanserinin bütün ülkelerde ülke çapında taranmasını önermektedir.

Rahim ağzı kanseri HPV ile ilişkili olan en yaygın hastalıktır. Neredeyse tüm rahim ağzı kanserleri HPV enfeksiyonu nedeniyledir. HPV ayrıca kadın ve erkeklerde cinsel organ ve ağız boşluğu kanserlerine de neden olmaktadır.

HPV’nin tespiti, erken dönemde rahim ağzındaki kanser öncülü değişikliklere işaret etmekte ve kanser teşhisini kolaylaştırmaktadır. Günümüzde HPV testleri rahim ağzı kanseri taramasında yer almaktadır. HPV testi rahim ağzı hücrelerde virüsün tespiti esasına dayanan bir testtir. Pap smear testi ise, dökülen rahim ağzı hücrelerin toplanıp incelenmesi esasına dayanan bir testtir. HPV ve Pap smear testi son derece basit ve ağrısız işlemler olup testler aynı anda yapılmaktadır.

Ülkemizde ulusal kanser tarama standartlarına göre; 30-65 yaş grubundaki her kadın 5 yılda bir HPV ve Pap smear testi ile taranmaktadır. Smear ve HPV testleri sonucuna gerekli durumlarda rahim ağzını mikroskobik inceleme metodu olan kolposkopi ve bu esnada biyopsi/endoservikal küretaj işlemlerine başvurulur.

Rahim Ağzı Kanseri En Sık Kaç Yaşında Görülür?

Rahim ağzı kanseri özellikle 35-45 yaş aralığındaki aktif cinsel hayatı olan kadınlarda görülür. Daha az sıklıkla 60-64 yaş arasında görülmekle beraber her yaşta görülebilmektedir.

Rahim Ağzı Kanserini Önlemenin Yolu Var Mı?

  • Günümüzde HPV’nin en çok kanser yapan tiplerine karşı geliştirilen ve koruyuculuğu yüksek olan aşılar mevcuttur. Dünya Sağlık Örgütü, rahim ağzı kanserine karşı 9-14 yaşlarındaki kız çocuklara aşı yapılmasını önermektedir.
  • 30 yaşından itibaren tarama testlerini düzenli bir şekilde yaptırmak
  • Güvenli cinsel ilişki konusunda eğitim
  • Cinsel aktivite sırasında prezervatif (kondom) kullanmak
  • Erkeklerin sünnet olması
  • Sigara kullanmamak
  • Sebze ve meyvelerden zengin sağlıklı beslenmek

Smear Testi Nedir?

Smear testi son derce basit ve ağrısız bir kanser tarama yöntemidir. Kadınların 3 yılda 1 kez smear testi yaptırmaları, rahim ağzı kanserinden korunmak için oldukça önemlidir. Smear testi iki şekilde yapılmaktadır. Klasik yöntemde; alınan akıntı bir cam üzerine sürülür ve özel bir sprey ile tespit edildikten sonra laboratuvara yollanır. İkinci şekilde ise; alınan materyal bir şişe içindeki özel sıvıya boşaltılır. Bu şekilde laboratuvara gönderilir ve orada belirli aşamalardan geçirilerek mikroskobik muayenesi yapılır.

21 yaş üzerindeki aktif cinsel yaşamı başlamış tüm kadınların her 3 yılda bir kez smear testi yaptırmaları gerekir. Eğer aktif cinsel yaşam bu yaştan önce başlamışsa, başlanan yaştan itibaren ilk üç yıl içinde smear testi yapılması önerilir. Testler menopoz sırasında da aksatılmamalıdır. 65 yaşından sonra, hastanın o zamana kadar en az üç normal smear testi sonucu bulunuyorsa, doktorunun bilgisi ile smear testlerine son verilebilir. Ayrıca smear testinde şüpheli bir durum görülmüşse, test daha sık aralıklarla yapılabilir ya da ileri tetkik uygulanabilir.

Rahim Ağzı Kanseri Bulaşıcı Mıdır?

Rahim ağzı kanseri bulaşıcı değildir. Kansere neden olan virüs, yani HPV bulaşıcıdır. Erkeklere de HPV bulaşabilir ve genel de siğil oluşumu ile sonuçlanır. Bunun dışında oldukça nadir olsa da HPV erkeklerde, penis, anal kanal gibi bölgelerde kanser oluşumuna yol açabilir.

Erkekler için semptomlar oluşmadan HPV’yi saptayabilecek bir tarama testi yoktur, erkeklere HPV aşısı da uygulanmamaktadır. Zaten bir süre sonra enfeksiyon kendi kendine geçer. Eğer siğil varsa tedavisinin yaptırılması gerekir.

Rahim Ağzı Kanseri Tedavisi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli? Kanser Tekrarlar Mı?

Kanserin evresi ve tedavi şekline bağlı olarak rahim ağzı kanseri tedaviden sonra değişiklik göstermeyebilir veya tekrar ortaya çıkabilir. Vücudun başka bir yerinde yeni bir kanser de ortaya çıkabilir. Bu nedenle tedavi bittikten sonra bile rutin kontroller ve smear testleri önemlidir. Doktorunuz tedaviden sonra ilk birkaç yılda daha sık smear testi yaptırmanızı isteyebilir. Bu, tüm kanser hücrelerinin yok olduğundan emin olmak için yapılır. Başka testler ve işlemlere de gerek olabilir. Doktorunuz tedavi bittikten sonra bile ihtiyacınız olan kontrolleri planlamak için sizinle çalışacaktır. Multidisipliner yaklaşım hastanın tedavi sonrası yaşantısında büyük önem arz etmektedir.